Czy AIDS możemy postrzegać jako problem społeczny?

Czy AIDS możemy postrzegać jako problem społeczny?

Nie jest łatwo żyć będąc napiętnowanym. Czuć na sobie wzrok pełen niezrozumienia i zahaczający o przerażenie, gdy mówisz, na co chorujesz. W pewnym momencie czujesz, że ta choroba zaczyna Cię definiować. Czasem przemyka Ci przez głowę myśl, czy tak właśnie czuli się chorzy na trąd. Wykluczeni, samotni, naznaczeni. Chociaż wraz z biegiem lat świadomość ludzka zaczęła się zwiększać, a medycyna poszła do przodu, to ludzie żyjący z AIDS wciąż są stygmatyzowani przez społeczeństwo. 

Problem zamknięty w szulfadzie

Jeśli akurat 1 grudnia nie obchodzisz swoich urodzin ani żaden z Twoich bliskich również tego dnia się nie urodził, to ta data niewiele będzie Ci mówić. Pierwszego dnia grudnia na całym świecie obchodzony jest Światowy Dzień Walki z AIDS. Zastanawiasz się, dlaczego w telewizji niewiele się mówi o tym dniu? Dlaczego media milczą, a nikt z Twoich znajomych nie porusza tego tematu? Choroba AIDS niezmiennie pozostaje schowana na dnie szuflady, która jest podpisana tabu. Jeśli temat jest niewygodny, to nie warto go poruszać. Zamykamy szufladę i do niego nie wracamy.

Otwórzmy ją z powrotem i postarajmy się zrozumieć, z czym mamy do czynienia. Bez oceniania, bez wyciągania pochopnych wniosków.

Zaprezentuję kilka faktów związanych z wirusem HIV, który w konsekwencji prowadzi do AIDS:

  •       jest to choroba nieuleczalna, powodująca rozwinięcie szereg różnych infekcji i rodzajów nowotworów,
  •       niemożliwe jest zarażenie się poprzez dotyk, picie z jednego kubka, co osoba zarażona, kichnięcie, pocałunek, kaszlnięcie, kąpiel w tym samym zbiorniku wodnym, podróż wspólnymi środkami komunikacji,
  •       możliwe natomiast jest zarażenie się poprzez, nazwijmy to przypadkowe kontakty seksualne, praktykowane bez zabezpieczania się prezerwatywą,
  •       oraz wszędzie tam, gdzie używane są niesterylne narzędzia podczas zabiegów medycznych, tatuowania, piercingowania, a nawet u kosmetyczki. Słowem: w każdym momencie, gdy nasza krew może mieć kontakt z cudzą,
  •       nie istnieje szczepionka chroniąca przed wirusem HIV. I chociaż badania nad szczepionką profilaktyczną są w toku, to dotychczasowe próby nie zakończyły się sukcesem. Dlatego tak istotne są środki zapobiegawcze oraz sposoby, które zdecydowanie zmniejszają ryzyko zarażenia się.

Zwiększanie świadomości i odpowiednie edukowanie społeczeństwa pozwala nieco “wyrwać się” stereotypowym spojrzeniom na daną sytuację.

Garść stereotypów i statystyk

Postawmy sprawę jasno: choroba AIDS jest wysoce stereotypowa i trudno się z tym nie zgodzić – ludzie często utożsamiają z nią konkretne grupy społeczne – narkomani zażywający heroinę dożylnie, osoby homoseksualne czy pracownicy seksualni (ze względu na ryzykowne kontakty seksualne). Faktycznie, te grupy mogą być obarczone większym ryzkiem, ale pamiętajmy, będąc przeciętnym Kowalskim również możemy się zakazić.

Właśnie takie podejście może być przyczyną naznaczenia albo braku chęci zbadania się – przecież nikt nie chce być utożsamiony ze stereotypowymi grupami społecznymi!

Wiemy już, w jaki sposób można się zarazić, a w jaki nie. Wiemy również, jak stereotypowo postrzega się AIDS. Przyjrzymy się zatem statystykom.

Na świecie żyje 38 mln osób chorujących na HIV/AIDS. W 2019 r. zakażenie HIV rozpoznano u 1,7 mln osób, 690 tys. osób zmarło z powodu chorób związanych z AIDS[1].

W Polsce natomiast sytuacja obrazuję się następująco: według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny od 1985 roku do końca 2019 roku liczba zakażonych osób wynosi 25 544 przypadki, z czego 3 751 ma AIDS, a 1 428 zmarło[2].

Zastanawiasz się, jak statystki prezentują się na rok przypisany pandemii Covid-19?

Na koniec października 2020 r. leczeniem ARV (leczenie antyretrowirusowe) objętych było około 13 351 pacjentów, w tym 96 dzieci i 48 kobiet w ciąży. Leczenie jest prowadzone i finansowane w ramach programu zdrowotnego Ministra Zdrowia p.n. „Leczenie antyretrowirusowe osób żyjących z wirusem HIV w Polsce na lata 2017 – 2021”. Warto wspomnieć, że wprowadzenie leczenia antyretrowirusowego spowodowało spadek zakaźności, spadek liczby zachorowań na AIDS oraz spadek śmiertelności z powodu AIDS w krajach rozwiniętych[3].

Czy liczby szacunkowe powinny przerażać?

Z jednej strony mamy liczby poparte statystykami, ale z drugiej strony mamy liczby szacunkowe, o które niepokoją się eksperci, bowiem z założeń wynikać może, że w Polsce aż 50-70 % osób zakażonych może nie być tego świadoma. Zatem oznaczałoby to, że nawet 50 tys. Polaków może mieć HIV i o tym nie wiedzieć! A co za tym idzie – mogą nieświadomie zakażać innych. Zestawiając nasz kraj z krajami Europy Zachodniej wynika, że “jedynie” 25% może nie wiedzieć o swoim zakażeniu.


Źródło: https://www.ekokalendarz.pl/swiatowy-dzien-walki-z-aids/

Każdego roku właśnie 1 grudnia świat jednoczy się po to, by okazać wsparcie osobom zakażonym HIV i chorującym na AIDS. Hasło kampanii promowane przez Program Narodów Zjednoczonych ds. Walki z AIDS na świecie brzmi: Globalna solidarność, wspólna odpowiedzialność (Global solidarity, shared responsibility).

Tak, jak #RóżowaWstążka jest symbolem i okazaniem supportu w walce z rakiem piersi, w przypadku HIV/AIDS jest to #CzerwonaKokardka. W tym roku hasło Rock Red Ribbon (przypnij, noś Czerwoną Kokardkę) miało na celu spotęgowanie przekazu, że osoby żyjące z HIV mają prawo do normalnego życia – mogą się uczyć, pracować, mieć rodzinę i przyjaciół, mogą być tym przemiłym sąsiadem z pierwszego piętra. Słowem: są jak najbardziej pełnoprawnymi członkami i członkiniami społeczeństwa.

Podsumowanie

Pamiętajmy o tym, że zakażenie HIV nie jest wyrokiem. Medycyna poczyniła milowe kroki do przodu – dzięki leczeniu ARV i szybkiemu wykryciu wirusa w organizmie można przeżyć długie i piękne lata. Postarajmy się spojrzeć na AIDS nieco szerzej, niż tylko w aspekcie medycznym – zdecydowanie więcej wiemy o samym wirusie HIV teraz niż 10 lub 20 lat temu. Mamy, a raczej powinniśmy mieć zwiększoną świadomość w zakresie zapobiegania i minimalizowania zakażenia. Problem związany z AIDS jest przede wszystkim społeczny, związany z procesami społecznymi: wykluczeniami, dyskryminacją, brakiem solidarności.

Baśka


[1] https://bit.ly/3ooXNhe [stan na 5.12.2020 r.]

[2] Ibidem.

[3] Ibidem.