Na czym polega inkluzja w edukacji?

Na czym polega inkluzja w edukacji?

Korzystanie ze wszystkich przysługujących praw, w tym praw do wykształcenia, to jeden z najistotniejszych czynników postępowej działalności każdego człowieka. Obecność dzieci ze specjalnymi potrzebami w szkole nikogo już nie dziwi. Przyjrzyjmy się, jak wygląda to od środka. 

Inkluzja, czyli włączenie dotyczy dzieci, które posiadają zaburzenia na różnych płaszczyznach: są niepełnosprawne ruchowo lub intelektualnie, mają problemy z nauką lub zachowaniem, z trudem kontrolują swoje emocje albo posiadają choroby neurologiczne.  

Proces ten polega na otrzymywaniu edukacji zorganizowanej w taki sposób, aby nauczać wszystkich razem z poszanowaniem szeroko rozumianej różnorodności wraz z rówieśnikami, którzy nie mają specjalnych potrzeb i z uwzględnieniem indywidualnego wsparcia dla każdego ucznia. 

 

Czy integracja = inkluzja? 

Integracja w kontekście edukacji skupia się na tym, że dziecko niepełnosprawne uczy się wraz z dziećmi pełnosprawnymi w klasach ze zmniejszoną ilością uczniów. Ta sytuacja może powodować, że w jakimś stopniu będzie naznaczone. Na myśli mam „odstawanie” od reszty uczniów chociażby ze względu na fakt, iż szkoły integracyjne nie zawsze są szkołami rejonowymi – często wiążą się z tym czasochłonne dojazdy, co może oznaczać mniejszą szansę na zajęcia pozalekcyjne lub życie towarzyskie uczniów. Niby dzieci są razem, ale tylko w szkole, z utrudnioną możliwością uzyskania takiego efektu poza lekcjami. Z pewnością znamy to po swoich doświadczeniach około szkolnych – to właśnie po lekcjach życie towarzyskie nabiera rozpędu i może pomóc zbudować trwałe i długie relacje między uczniami.  

Co również jest istotne: w nauczaniu integracyjnym większą uwagę skupia się na uczniu niepełnosprawnym – poprzez dogłębną analizę, indywidualizowanie, co z kolei może przyczyniać się do niesprawiedliwego podziału na dzieci „chore” i dzieci „zdrowe”. 

Natomiast inkluzja to proces mający na celu włączanie osób z mniejszymi szansami po to, by mogli cieszyć się standardami życia na poziomie uznawanym za normalny w ich otoczeniu. Plan wsparcia jest mocno indywidualny i uwzględniający talenty oraz mocne strony każdego ucznia.  

 

Gdzie spotyka się edukacja i inkluzja? 

Nie możemy skupiać się na opracowywaniu indywidualnego wsparcia jedynie dla dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Skoro przyjęliśmy założenie, że każde dziecko ma inne talenty i potrzeby, konsekwentnie powinniśmy pochylić się z pełną indywidualizacją nad nauczaniem każdego dziecka, nie rozgraniczając, kto powinien uwagi i wsparcia otrzymać więcej, a kto mniej. Takie praktyki możemy spotkać w szkole inkluzyjnej. 

Szkoła inkluzyjna to zwyczajna szkoła otwarta dla wszystkich dzieci z danego rejonu, gdzie również realizuje się podstawę programową, a pedagodzy mają na celu stworzenie spójnego systemu, który wesprze każdego ucznia z osobna. Celem szkoły inkluzyjnej jest to, by łączyć, a nie dzielić biorąc pod uwagę szeroko rozumianą różnorodność. 

Nauczyciele wraz z pedagogiem specjalnym wspólnymi siłami pracują nad tym, aby odkryć, rozwinąć i utrwalić mocne strony oraz zasoby uczniów. Dzieci już od najmłodszych lat mogą doświadczać i dostrzegać, że każda osoba jest wartościowa, niezależnie czy posiada ograniczenia fizyczne, czy takie zdolności, które wyróżniają ją na tle innych.  

I chociaż edukacja inkluzyjna posiada więcej zalet niż wad, to warto wspomnieć o tym drugim. 

Problemem, który może stanąć na drodze do realizacji inkluzji w edukacji, to brak wykwalifikowanego personelu – nauczycieli, psychologów, logopedów wyszkolonych do współpracowania z dziećmi o specjalnych potrzebach. Będąc już w obrębie personelu, należy także napomknąć o stronniczości nauczycieli podczas oceniania wiedzy dzieci ze specjalnymi potrzebami, co z kolei przekłada się na zaburzoną prawdziwość wystawianych ocen.  

Dodatkowo, jeśli chodzi o podstawę programową – wymaga udoskonalenia i ciągłej modernizacji, gdyż nie jest odpowiedni dla niektórych dzieci ze specjalnymi potrzebami.  

Podsumowując 

Ideą nauczania inkluzyjnego jest to, aby uczniowie ze szczególnymi potrzebami mogli czuć się równoprawnymi członkami i członkiniami społeczności. Dzięki temu inni mogą dostrzec, że społeczeństwo jest różnorodne, ale opiera się na zasadach równości.  

Edukacja włączająca może stać się milowym krokiem, jeśli chodzi o budowanie tolerancji w społeczeństwie – dzięki niej dzieci mogą dostrzec, że osoby o specjalnych potrzebach są równie istotne i powinny przysługiwać im takie same prawa, co innym.  

Baśka